Avrupa Ekonomisi ve BIST İlişkisi
Türkiye ihracatının %40-45‘ini doğrudan Avrupa Birliği’ne yapıyor. İngiltere ve Serbest Ticaret Bölgesi eklendiğinde bu oran %50’nin üzerine çıkıyor. Avrupa ekonomisindeki yavaşlama doğrudan siparişleri düşürüyor, kapasite kullanım oranlarını azaltıyor ve kar marjlarını daraltıyor.
Kısa ve orta vadede Avrupa çökerse BIST de çöker. Uzun vadede ise şirketlerin farklı pazarlara yönelme potansiyeli var.
2026-2035 Dönemi İçin Üç Senaryo
| Senaryo | Avrupa Büyümesi | BIST’e Etkisi |
|---|---|---|
| Kötü | Almanya 10 yıl boyunca büyüyemez, AB teknolojide kopar | İhracatçı şirketlerde küçülme başlar |
| Baz | AB %0,5-1 bantlarında büyür | Türk şirketleri için büyüme normalize olur |
| İyi | AB savunma, enerji, yapay zekada agresif yatırım yapar, Almanya yeniden sanayileşir | Devasa yeni siparişler gelir, BIST’te ralli olur |
Avrupa’nın Yapısal Sorunları
- Doğurganlık oranı: Almanya, İtalya, İspanya’da 1,2-1,3 (yenilenme sınırı 2,1)
- Yaşlanan nüfus: Eskiden 100 çalışan 20 emekliyi beslerken şimdi 40 emekliyi besliyor
- Yüksek borç: İtalya’nın borcu milli gelirin %130-140’ı seviyesinde, Belçika ve Fransa’da da benzer yapı var
- Avrupa’nın büyüme projeksiyonu %0,5-1,5 bandında, faiz indirimi ve yatırım kararları alınmazsa %1’in altı muhtemel
AB Riskinden Bağımsız ve Korunma Sağlayan Şirketler
İç Pazar Odaklı Şirketler (AB talebi düşse bile ayakta kalır)
- BİMAS - BİM Birleşik Mağazalar
- MGROS - Migros
- SOKM - Şok Marketler
- TCELL - Turkcell
Farklı Coğrafyalara Açılan Şirketler (AB dışında büyüme potansiyeli)
- THYAO - Türk Hava Yolları (tüm dünyadan talep görüyor)
- CCOLA - Coca-Cola İçecek
- ÜLKER - Ülker
- AEFES - Anadolu Efes
- ENKAI - Enka İnşaat (özellikle Rusya odaklı işler)
- MAVI - Mavi (ABD büyüme rotasyonunu arttırırsa AB etkisinden kurtulabilir)
- ASELSAN - Aselsan (savunma sanayi, stratejik sektör, AB bağımlılığı yok)